Ksi��ki Zb�jeckie

Kobieto! puchu marny! - Yennefer

avo_lusion@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 20 May 2012 00:07:03 +0200

Nie�atwo by� kobiet� w czasach, w kt�rych rz�dz� m�czy�ni. Trzeba by� ch�odnym i twardym jak stal, zwinnym jak zwierz� i m�drym jak uczony. Uczucia trzeba schowa� gdzie� g��boko, nie okazywa� ich zbyt gwa�townie. A kiedy ju� posi�dzie si� te umiej�tno�ci, mo�na przemyka� jak cie�, zdobywa� serca i szacunek. Pe�na czaru i zmys�owo�ci, niezwykle silna psychicznie. Rozdarta pomi�dzy �wiatem magii a �miertelno�ci�. Yennefer. Czarodziejka z krainy Sapkowskiego…

C� takiego ma w sobie ta pani, �e Wied�min tak bardzo si� zakocha�? Ten, kt�ry teoretycznie nie powinien nic czu�… A sama Yennefer? Na pewno nie ujmuje czu�o�ci� i s�odycz�. To osobowo��, kt�ra wkracza jak burza i potrafi broni� swoich interes�w:

Ale nim zd��y� si� rozwia�, do chlewa wpad�a druga posta�, niewyra�na, ciemna i zwinna jak �asica. Jaskier zobaczy�, jak ciskaj�c p�aszczem w tego od latarni przeskoczy�a nad �mierdz�cym, widzia�, jak co� b�ysn�o w jej d�oni, us�ysza�, jak �mierdz�cy zakrztusi� si� i dziko zarz�zi�. Drugi drab wymota� si� z p�aszcza, skoczy�, zamachn�� si� no�em. Z d�oni ciemnej postaci wystrzeli�a z sykiem ognista b�yskawica, z upiornym trzaskiem rozla�a si�, jak p�on�ca oliwa, po twarzy i piersi draba. Drab wrzasn�� przera�liwie, chlew wype�ni� obrzydliwy od�r palonego mi�sa.

"Krew elf�w"

Yennefer to czarodziejka, wojowniczka, kochanka . Dok�adnie w tej kolejno�ci. W �wiecie, w jakim przysz�o si� jej porusza� liczy si� si�a charakteru i umiej�tno�� przetrwania. Pi�kna Yennefer doskonale radzi sobie z tym zadaniem. Wydaje si� by� niez�omna, bardzo ch�odna, jednak w sercu skrywa wiele uczu� i rozterek. Jedn� z nich jest zapewne Geralt . Cz�owiek-mutant, kt�ry nigdy nie zazna w �yciu spokoju. Outsider spod ciemnej gwiazdy – a jednak, wielka s�abo�� czarodziejki. Czy mi�o�� jest jej potrzebna w �yciu? Czy to komplikacja? I kim w�a�ciwie jest kobieta, kt�r� obserwuje Jaskier?:

Pos�ugiwa�a si� no�em i widelcem.
Jaskier zna� do tej pory tylko jedn� osob� potrafi�c� r�wnie zr�cznie je�� kurczaka no�em i widelcem. Teraz wiedzia� ju�, gdzie i od kogo Geralt si� tego nauczy�. Ha, pomy�la�, nie dziwota, mieszka� z ni� przez rok w jej domu w Vengerbergu, zanim od niej zwia�, wpoi�a mu niejedno dziwactwo.

"Krew elf�w"

Czy Yennefer jest dziwna? Nie w �wiecie Wied�min�w i strzyg. Wyr�nia si� na ich tle, bo tak dobrze sobie radzi w trudnej, nieraz bezdusznej rzeczywisto�ci. W�a�nie dlatego jest uwa�ana za manipulatork�, kobiet� dbaj�c� jedynie o sw�j w�asny interes, bezwzgl�dn� wied�m�:

- Yennefer - ci�gn�� Boholt - jest paskudna, z�o�liwa i pyskata baba. Nie to, co twoje dziewuszki, panie Borch. Te ciche s� i mi�e, o, popatrzcie, siad�y ko�o koni, szable ostrz�, a przechodzi�em obok, zagadn��em dowcipnie, u�miechn�y si�, wyszczerzy�y z�bki. Tak, im rad jestem, nie to, co Yennefer,- ta knuje a knuje. M�wi� wam, trzeba uwa�a�, bo �ajno b�dzie z naszej umowy.

"Miecz przeznaczenia"

W Yennefer wiele jest gniewu, poczucia rozczarowania �yciem i smutku. Zwi�zek z Geraltem to pasmo niepowodze�, a samotno�� to chleb powszedni. Ta zimna i cz�sto agresywna kobieta tak naprawd� ma jednak inne oblicze i inne priorytety:

Yennefer, jak wi�kszo�� czarodziejek, by�a sterylna. Ale jak niewiele czarodziejek bola�a nad tym faktem i na wspominanie o nim reagowa�a prawdziwym sza�em. Dorregaray zapewne wiedzia� o tym. Nie wiedzia� prawdopodobnie o tym, jaka jest m�ciwa.

"Miecz przeznaczenia"

Sterylna znaczy: bezp�odna. Pragnienie dziecka, stabilizacji, zwyk�ego �ycia czyni z niej posta� r�wnie tragiczn�, jak sam Geralt. By� mo�e dlatego �cie�ki tych dwoje schodz� si�, a mi�o�� – cho� tak trudna i bolesna, trwa.

Andrzej Sapkowski kreuje ciekaw�, z�o�on� i skomplikowan� posta� kobiety. �adnej innej jego wyobcowany Wied�min nie m�g�by tak mocno pokocha�…

Kim jest ta dziewczyna? (18)

avo_lusion@NOSPAM.gazeta.pl — Sat, 19 May 2012 06:21:16 +0200

Podpowied� dotycz�ca jutrzejszej bohaterki cyklu:

Czarodziejka z rodzimego podw�rka. Zakochana w Specjali�cie ds. Zabijania Potwor�w.

Markus Zusak, Z�odziejka ksi��ek

avo_lusion@NOSPAM.gazeta.pl — Thu, 17 May 2012 08:03:40 +0200

Warszawa : Nasza Ksi�garnia, 2008.

Wyobra�cie sobie u�miech po tym, jak dostali�cie w twarz. I tak przez dwadzie�cia cztery godziny na dob�. Na tym polega�o ukrywanie �yda.

Takimi s�owami zwraca si� �mier� do czytelnika. �mier�, kt�ra jest zm�czona. �mier�, kt�rej dusze zmar�ych nie mieszcz� si� ju� w ramionach. Ci�ko unosi stopy, biega po Europie, kt�ra ogarni�ta jest piek�em. W tym piekle jest ogie�, jest b�l, jest nienawi��. Jest te� Adolf Hitler, s� �ydzi, s� nazi�ci. Za to nie ma nadziei. Ka�dy dzie� jest spalony �ywcem, wije si� w cierpieniu. Czy mo�na w nim znale�� cho� chwil� ukojenia…?

Markus Zusak nie boi si� pisa�. Nie boi si� si�ga� po tematy, kt�re wci�� poruszaj� nasze serca i mro�� krew �y�ach. Nazistowskie Niemcy. Lata czterdzieste. W tej ci�kiej jak o��w rzeczywisto�ci odnajdujemy dziewczynk�, strasznie chud� i biedn�, kt�ra prze�ywa swoje trudne dzieci�stwo. Jest z�odziejk� ksi��ek. Bo najlepiej czyta si� s�owa gdzie� skradzione, ksi��ki, kt�re wzbudzaj� po��danie tak wielkie, �e a� r�ce sw�dz�. Kradzie� ksi��ki to jak kradzie� czasu – bezpiecznej niszy, w kt�rej �wiat wydaje si� by� inny, pi�kniejszy. Liesel idzie przez �ycie goniona przez koszmary. Przyt�oczona wojn�. Ale wci�� jest g�odna s��w. Pragnie ich bardziej ni� chleba, bo syc� one jej wyobra�ni�.

Ksi��ki dla Liesel s� jak balsam, kt�ry koi sko�atane serce. A ono jest obola�e i spierzchni�te, bo tak wiele z�ego musia�o prze�y�. Jak czytamy:

„Mam takie zm�czone serce” - powiedzia�a dziewczyna. Siedzia�a w kaplicy i pisa�a pami�tnik.

Nie, pomy�la�a Liesel. To ja mam zm�czone serce. Trzynastoletnie serce nie powinno kry� takich uczu�.

Dzieci�stwo niemieckich dzieci nie jest us�ane r�ami. Bieda i �mier� dopada wielu, dziesi�tkuje ludzi, zabiera rodzinom bliskich. A kiedy rodzina ukrywa �yda … Wtedy �wiat stoi na g�owie, a sen odchodzi w zapomnienie. Liesel do�wiadcza podczas wojny mi�o�ci, przyja�ni, cierpienia, �ez. Jest dzieckiem w wielkim �wiecie wype�nionym po brzegi nienawi�ci�. Tak ma�o w nim �wiat�a. �yd staje si� promykiem, kt�ry dobiega z piwnicy. Biedna Liesel ukrywa przed lud�mi tajemnic�, ofiaruj�c swoj� dobro� i przyja�� komu�, na kogo ju� dawno podpisano wyrok �mierci.

Zusak opiera Z�odziejk� ksi��ek na koncepcie. Rzecz wydaje si� niemal banalna. Przemawia do nas �mier�. To jej oczyma widzimy drug� wojn� �wiatow�. Jednak jej narracja, pe�na bole�ci i wsp�czucia dla poleg�ych, chwyta za gard�o. Ja m�wi niezwyk�y narrator:

Tak, wiem to.

W g��bi mego czarno bij�cego serca wiem. (…)

Widzicie?

Nawet �mier� ma serce.

I tak oto brniemy ze �mierci� przez nazistowskie Niemcy, pod niebem zasnutym chmurami i py�em. Kradniemy i czytamy ksi��ki, marz�c po cichu, aby wojna ju� si� sko�czy�a. Ale si� nie ko�czy, tylko zbiera coraz krwawsze �niwo.

Zusak bawi si� s�owem, formami literackimi. Nie pisze lekko, ale inaczej . Inaczej o najczarniejszym rozdziale w historii Europy, w kt�rym ludzie zapomnieli o podstawowych warto�ciach. W �wiecie, kt�ry kreuje Zusak nie ma wiele rado�ci, jednak nie ma te� u�alania si� nad sob�. Jest jak jest, mo�na tylko pr�bowa� by� sob� i prze�ywa� ka�dy dzie� bez my�lenia o jutrze. A spadaj�ce wok� bomby, �zy i chaos s� elementem rzeczywisto�ci, kt�ry ju� nie dziwi.

Pozostaj� s�owa. Mocne, niezwyk�e, wa�ne. Nowy spos�b m�wienia o tym, co by�o. Jest te� bajka �yda, kt�ry pisze j� dla Liesel. Zaczyna si� tak:

BY� SOBIE raz dziwny ma�y cz�owieczek, kt�ry podj�� trzy wa�ne �yciowe decyzje:

1.Zrobi� sobie przedzia�ek po innej stronie ni� wszyscy.

2.Zapu�ci� ma�y kanciasty w�sik.

3.Postanowi�, �e zdob�dzie w�adz� nad �wiatem.

�w m�ody cz�owiek w�drowa� przed siebie, a po drodze planowa� i rozmy�la� nad tym, jak podporz�dkowa� sobie ca�y �wiat. Pewnego dnia ni st�d ni zow�d wpad� na genialny pomys�. Zobaczy� na ulicy matk� z dzieckiem. Matka zacz�a karci� ch�opczyka, a� ten si� rozp�aka�. Wtedy zacz�a przemawia� do niego �agodnie, a on si� uspokoi� i rozchmurzy�.

M�ody cz�owiek skoczy� i porwa� kobiet� w obj�cia. „S�owa!” - U�miechn�� si� szeroko. „Co?” Odpowiedzi nie by�o, bo ju� sobie poszed�.

No w�a�nie. S�owa. Trzeba na nie uwa�a�. Co si� z nich wykluje, tego nie mo�emy przewidzie�…

Rysunki pochodz� z ksi��ki. S� autorstwa �yda, kt�ry ukrywa� si� w piwnicy Liesel.�

�

Ksi��ki Zb�jeckie na portalu Duzeka.pl!

avo_lusion@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 15 May 2012 21:41:51 +0200

Mi�o mi poinformowa�, �e w ramach cyklu „Tydzie� dla Twojego bloga” na portalu Duzeka.pl pojawi� si� dzisiaj wywiad ze mn� oraz kilka subiektywnych s��w na temat Ksi��ek Zb�jeckich. To bardzo mi�e wyr�nienie, za kt�re serdecznie dzi�kuj�!

Marek Generowicz, m�j rozm�wca oraz autor artyku�u napisa�:

Ambitna, pe�na zapa�u, ale nie tego s�omianego oraz zawsze gotowa na nowe wyznania - taka jest blogerka, kt�r� wybrali�my w tym tygodniu do akcji "Tydzie� dla bloga". (…) Jej styl, �atwo�� pisania sprawiaj�, �e ka�dy post czyta si� z wielk� przyjemno�ci�. (…)

Radz� zapami�ta� t� nazw� – Ksi��ki Zb�jeckie. �

S�owa szalenie mi�e, dzi�kuj� za nie, a was serdecznie zapraszam do lektury TUTAJ .

Informuj� r�wnie�, �e ka�dy bloger mo�e do akcji zg�osi� si� samodzielnie! Promujcie swoje blogi, je�eli macie na to ochot�, polecam!

Avo_lusion

Stary Dokt�r: pami�tamy - ostatnia droga

avo_lusion@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 15 May 2012 08:00:04 +0200

Ostatnia droga Korczaka to pokazanie jego �ycia w zwolnionym tempie. Przed oczyma przesuwa si� poch�d, wolno, miarowo, czas zdaje si� zastyga� na zm�czonej twarzy Doktora i jego podopiecznych. Ostatnia droga. Droga po �mier�. My wsp�cze�ni, tak zabiegani, skupieni na pogoni za �yciem, powinni�my si� zatrzyma� na chwil�, aby na nich spojrze�. Id� zwart� grup�, w szeregu, skupieni, gotowi. Dzieci nie do ko�ca wiedz�, co si� dzieje. Korczak wie a� za dobrze, ale nie okazuje strachu. Ten widok wry� si� w pami�� wiadk�w. Pozosta� w ich snach, powraca� w koszmarach.

W�dr�wk� Starego Doktora oraz ca�ego Domu Sierot na warszawski Umschlagplatz pami�ta wiele os�b. To wstrz�saj�ce �wiadectwa, kt�re pokazuj� najokrutniejsze oblicze wojny. Wiemy ju�, �e Korczak przygotowa� swoje dzieci do tej podr�y. Nie skorzysta� tak�e z wielu mo�liwo�ci ucieczek , jakie mu oferowano. Pozosta� z dzie�mi, a jego ostatnia droga by�a manifestem. Pokaza�a godno�� jego i dzieci, pokaza�a si��. By�a dowodem na to, �e Niemcy nie byli w stanie z�ama� ducha Korczaka, cho� przecie� by� ju� wtedy wrakiem cz�owieka.

Oto wspomnienia tamtej chwili. Poruszaj�ce, nierealne, a jednak – bole�nie prawdziwe.

Nachum Remba[1]

„Raport z Umschlagplatzu”

(…) Nagle pan Sz. (Szterling, �ydowski komendant Umschlagplatzu, nazywany przez Niemc�w „�ydowskim katem”) rozkaza� wyprowadzi� internaty. Na czele pochodu by� Korczak. Nie! Tego obrazu nigdy nie zapomn�. To nie by� marsz do wagon�w, to by� zorganizowany niemy protest przeciwko bandytyzmowi! W przeciwie�stwie do st�oczonej masy, kt�ra sz�a jak byd�o na rze�, rozpocz�� si� marsz, jakiego nigdy dot�d nie by�o. Wszystkie dzieci ustawione w czw�rki, na czele Korczak z oczami zwr�conymi w g�r�, trzyma� dwoje dzieci za r�czki, prowadzi� poch�d. Drugi oddzia� prowadzi�a Stefania Wilczy�ska, trzeci – Broniatowska (…). By�y to pierwsze �ydowskie kadry, kt�re sz�y na �mier� z godno�ci�, ciskaj�c barbarzy�com spojrzenia pe�ne pogardy. Zapowiedzia�y one, �e przyjd� m�ciciele naszej tragedii (…). Nawet S�u�ba Porz�dkowa stan�a na baczno�� i salutowa�a. Gdy Niemcy zobaczyli Korczaka, pytali: „Kim jest ten cz�owiek?”. Nie mog�em d�u�ej wytrzyma�. �zy pociek�y z mych oczu, ukry�em twarz w d�oniach. (…) W nocy zdawa�o mi si�, �e s�ysz� tupot dzieci�cych n�ek maszeruj�cych w takt pod kierownictwem swych wychowawc�w. S�ysza�em rytmiczny bezustanny stukot krok�w w nieznanym kierunku. (…).

***

Edward Gadomski

„Kres w�dr�wki”

Ubrane od�wi�tnie, w drelichowych niebieskich mundurkach, w�r�d szarego, st�oczonego t�umu sprawia�y wra�enie jakby bukietu niebieskich kwiat�w polnych. Ich przera�one twarzyczki, wystraszone oczy, �wiadczy�y o prze�yciach wewn�trznych. W�r�d dzieci – sztywny, wyprostowany Korczak z twarz�-mask� i s�katym kijem w�drowca w r�ku. Pozornie opanowany.

Zauwa�y� mnie. Blada twarz o wpad�ych oczach skrzywi�a si� w u�miechu. Milcza�. Tak, zaiste: chwila nie nadawa�a si� do prowadzenia rozm�w. S�owa grz�z�y w krtani. Ponure milczenie by�o wymowniejsze od banalnych s��w. (…) Ociera�em zimny pot (…). Oto kres w�dr�wki. Oto fina� jego niestrudzonego �ywota: zgin�� w komorze gazowej razem z dzie�mi.

Nagle powsta� ruch. (…) Zbli�ali si� „nap�dzacie” do wagon�w. Jak na komend�, dzieci ustawi�y si� w rz�d. W kolejno�ci: najm�odsze, prowadzone przez freblanki, za nimi starsze. Ruszyli. Na czele Janusz Korczak. Miarowym, �o�nierskim krokiem, wyprostowany jak struna, szed� prosto przed siebie. (…) Dzieci trzyma�y si� kurczowo za r�czki, stara�y si� dotrzyma� kroku Korczakowi. Dochodzili do wagon�w. (…)

Po nied�ugiej chwili s�ysza�em raport s�u�bowy, kt�ry z�o�y� jeden z S�u�by Porz�dkowej swemu prze�o�onemu: „Melduj� pos�usznie, �e sierociniec Korczaka zosta� za�adowany”.

�

[1] Teksty za:� Janusz Korczak. �r�d�a i studia: Wspomnienia o Januszu Korczaku, red. Lewin A., Warszawa 1981.

Warszawskie Targi Ksi��ki 2012

avo_lusion@NOSPAM.gazeta.pl — Mon, 14 May 2012 00:22:46 +0200

Targi Ksi��ki w Warszawie mamy ju� za sob�. Je�eli kto� m�wi, �e czytelnictwo w Polsce upada, powinien zobaczy�, co dzia�o si� w Pa�acu Kultury. Dziki t�um, niemi�osierny �cisk i brak tlenu. Mi�o�nicy ksi��ek zjechali si� w zasadzie w ca�ej Polski, aby zobaczy� ofert� wydawnictw, ale przede wszystkim – aby pozna� ulubionych pisarzy. A tych nie brakowa�o!

Przed samym Pa�acem ustawi�a si� ogromna kolejka po bilet wst�pu. Dowodem niech b�d� poni�sze zdj�cia.

Kiedy ju� uda�o si� sforsowa� wej�cie, we wn�trzu czeka� ogromny kocio� ludzi. Wydawnictwa oferowa�y swoje ksi��ki i mi�� rozmow�, ka�dy m�g� znale�� co� ciekawego i pogaw�dzi� o literaturze, a tak�e rynku wydawniczym w Polsce. Na stoiskach zasiedli tak�e pisarze – �atwo by�o pozna�, w kt�rych miejscach si� znajduj�, bo ci�gn�y si� do nich d�ugie kolejki oczekuj�cych na autograf. Tw�rcy nie wydawali si� jednak zm�czeni i ka�dego przyjmowali z wielk� uprzejmo�ci�.

Moje serce zdoby� Jaros�aw Grz�dowicz , kt�ry spojrza� w m�j obiektyw, a tak�e obdarzy� mnie szczerym u�miechem ( a nie by�o to zdj�cie pozowane!!!). Tak mi si� to spodoba�o, �e by�am bliska kupna jego ksi��ki, niestety – ceny Fabryki S��w by�y tak wyg�rowane, �e musia�am zaniecha� tego pomys�u. Jednak wspania�e recenzje Felicji oraz szczery u�miech pisarza przekona�y mnie do przeczytania jego ksi��ek, co uczyni� niebawem.

Opr�cz tego w sobot� targi go�ci�y wielu innych znakomitych autor�w:

Targi ksi��ki to pomys� znakomity, cho� nie bez wad organizacyjnych. Niemi�osierny �cisk skutecznie utrudnia� poruszanie si�, a nawet oddychanie. To odbiera�o przyjemno�� z ogl�dania ksi��ek. R�wnie� ceny oferowane przez wydawnictwa by�y niestety bardzo wysokie, a promocje marne. Nowo�ci wydawnicze by�y naprawd� drogie, trudno wi�c m�wi� o „okazjach”.

�

Bez w�tpienia, targi maj� sw�j klimat. Dla fan�w polskich pisarzy to raj, nie ma bowiem nic milszego od spotkania si� z ulubionym tw�rc� twarz� w twarz… W przysz�ym roku warto na nie powr�ci�!

Kobieto! puchu marny! - Eleonora

avo_lusion@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 13 May 2012 00:18:51 +0200

Kobieta wyzwolona, otwarta, kobieta �yj�ca w�asn� kobieco�ci�. Czy jest czaruj�ca? Czy �adna? Czy inteligentna? To nie ma znaczenia, bo jej nie b�dzie obchodzi�o, co o niej my�limy. Ma sw�j �wiat, w kt�rym �yje, kieruj�c si� w�asnymi "warto�ciami" i prawami. Jest groteskowa, pe�na sprzeczno�ci, nie ma hamulc�w. Egzystuje w nieco innym wymiarze, otoczona lud�mi podobnymi sobie. Anty-matka, anty-�ona. Eleonora.

Tango S�awomira Mro�ka to obraz niezwyk�y i zdumiewaj�cy. Jednak jeszcze bardziej zdumiewaj� kobiety, kt�rym Mro�ek pozwoli� niemal na wszystko. Eleonora to zaprzeczenie wszystkiego, co uwa�amy za norm� . Ca�kowicie wyzwolona, �yje wbrew regu�om, pogr��a si� w chaosie, nie przestrzega zasad. Ten hermetyczny �wiat w�asnych potrzeb i pseudowarto�ci jest tak szczelny, �e bohaterka nie dostrzega absurdu. Ona sama jest absurdem . Snuje si� po domu, wyg�asza przedziwne sentencje, przypomina troch� senn� nimf�, kt�rej nie dotyczy �miertelno��, a ju� na pewno nie zwyczajne problemy. Tak. Eleonora ma co� z nimfy, szczeg�lnie, gdy m�wi:

Taki wstyd w rodzinie! A ja marzy�am, �e b�dzie artyst�. Kiedy nosi�am go jeszcze w �onie, biega�am po lesie nago, �piewaj�c Bacha. Wszystko na nic��

Mama . To s�owo nie pasuje do Eleonory. Ona jest rodzicielk�, da�a �ycie, ale tu klasyczna rola matki si� ko�czy. Bohaterka nie tworzy bowiem rodzinnego gniazda, ale niespokojn�, chaotyczn� przestrze� , w kt�rej jej syn dorasta. Staj�c si� doros�ym m�czyzn�, nie jest w stanie normalnie funkcjonowa� w spo�ecze�stwie. Eleonora bynajmniej si� tym nie przejmuje. Pozwala, aby role si� zamieni�y. To ona jest wychowywana przez Artura, kt�ry j� upomina, prosi, przestrzega. Bohaterka przypomina raczej rozkapryszon� nastolatk�, kt�r� wszystko bawi, a najbardziej uwagi os�b doros�ych.

Ciekawy jest te� profil Eleonory jako �ony. Czy mo�na m�wi� o mi�o�ci, o jakichkolwiek warto�ciach? Nie. Mro�ek odwraca po raz kolejny karty i kreuje wizerunek anty-ma��e�stwa. Eleonora zdradza swego m�a w jego w�asnym domu, ale nie robi tego wbrew regu�om. Jej ma��e�stwo ze Stomilem to zwi�zek idealny, niemal�e pakt. Jak m�wi on sam:

STOMIL - A dlaczego mieliby�my wierzy�, je�li �aska? Zbli� si�, co� ci powiem. Wi�c Eleonora mnie zdradza z Edkiem? A w�a�ciwie dlaczego to �le, �e mnie Eleonora zdradza z Edkiem?

ARTUR - Tata nie wie?

STOMIL - S�owo daj�, �e jak nad tym g��biej pomy�l�, to nie wiem. A ty mo�esz mi to wyt�umaczy�?

Groteskowo�� tej sytuacji pokazuje nowy model kobiety , kt�ra nie musi poddawa� si� spo�ecznym regu�om i mo�e �y� wed�ug w�asnych wytycznych. Nie maj� one nic wsp�lnego z moralno�ci�. By� mo�e w�a�nie dlatego Eleonory nie spos�b jednoznacznie oceni�. Ona wydaje si� nie by� bohaterk�, a tworem. Uciele�nieniem tego, co dziwne i groteskowe. Nie nale�y jej postawy interpretowa� jako jej w�asnej woli, ale pewnej formy, w jak� zosta�a przez Mro�ka wt�oczona. Ona sama nie zdaje sobie sprawy z tego, kim jest i jak� postaw� reprezentuje.

Wszystkie te zabiegi czyni� z Eleonory bohaterk� wa�n� dla polskiej literatury. Z�amanie klasycznego modelu matki, �ony i kochanki daje do my�lenia, ka�e si� zastanowi� nad rol� kobiety w �yciu, w�a�ciwie we wszech�wiecie. Jak wielkie jest jej znaczenie, skoro sprzeniewierzenie si� tradycyjnej postawie jest tak brzemienne w skutkach…

�

Kim jest ta dziewczyna? (17) + wspomnienie...

avo_lusion@NOSPAM.gazeta.pl — Sat, 12 May 2012 00:05:13 +0200

Podpowied� dotycz�ca jutrzejszej bohaterki cyklu:

Biega�a nago po lesie, �piewaj�c Bacha...

Zorija zaprosi�a mnie do kolejnej zabawy. Tym razem na „tapet�” wchodz� tematy prywatne, a wi�c wakacyjne wspomnienia.

C�, dla mnie najpi�kniejszymi wspomnieniami s� te sp�dzone na Mi�dzynarodowym Festiwalu Muzyki Gospel w Osieku. Je�dzi�am tam swego czasu co roku, �piewaj�c przez siedem dni, ile si� w przeponie.

Idea polega�a na tym, �e do male�kiej wsi, jak� jest Osiek, zje�d�a�o si� co roku oko�o 700 os�b, kt�re wsp�lnie chcia�y �piewa� Gospel. Natomiast organizatorzy zapraszali czarnosk�rych wokalist�w, kt�rzy robili z nas wielki ch�r. Tak w�a�nie wygl�da� koncert fina�owy. T� piosenk� wykonuj� teraz r�wnie� w ch�rze:

Tak wygl�da�y pr�by. �za si� kr�ci w oku… Pi�kna piosenka… Pi�kne wspomnienia…:

To w�a�nie tam pokocha�am muzyk� Gospel. To tam prze�ywa�am najcudowniejsze wakacje �ycia, przez kilka lat z rz�du…

Kiedy patrz� na te nagrania, �zy piek� mnie pod powiekami. Te czasy ju� nie wr�c�… No i rozklei�am si�...

Suzanne Collins, Kosog�os

avo_lusion@NOSPAM.gazeta.pl — Thu, 10 May 2012 08:00:24 +0200

Pozna�: Media Rodzina, 2010.

A jednak. Rebelia rozlewa si� jak �wie�a gor�ca krew. Pada na wszystko co �yje i istnieje. Przybiera now� twarz, staje si� bezlitosn�, nieczu�� i wiecznie g�odn� wojn�. Wojna. To s�owo wzbudza strach, jest nienasycone, ��da ofiar. Jest bezkresne i rozprzestrzenia si� z pr�dko�ci� �wiat�a. Porywa ze sob� wszystkich do ta�ca. Ta�cz� doro�li i dzieci, kobiety i m�czy�ni, cywile i �o�nierze. Dwie wrogie strony, w�adza i obywatele, stapiaj� si� w bolesnym starciu. Na czele rebeliant�w ona – Kosog�os. M�odziutka Katniss, zwyci�czyni Igrzysk �mierci. Na czele Kapitolu on – prezydent Snow, cz�owiek o wielu twarzach, roztaczaj�cy wok� siebie wo� krwi. Ale nie b�dzie zwyci�zcy. Bo w wojnie wszyscy przegrywaj�.

Ostatnia cz�� trylogii Suzanne Collins wykracza poza kr�g literatury m�odzie�owej. Autorka doprowadzi�a nas do tragicznego fina�u, w kt�rym na naszych oczach wybucha krwawa wojna. Collins po raz kolejny pokazuje, �e jej proza jest uniwersalna i dotyka problem�w spo�ecznych, jakie doskonale znamy z historii. Pa�stwo nie ma zamiaru gra� uczciwie wzgl�dem obywateli . Nie ma takiej metody, po jak� nie zdecydowa�oby si� si�gn��. Wojna przynosi wi�c torturowanych je�c�w, ofiary w cywilach, poczucie wielkiej beznadziejno�ci. To w�a�nie wojna sprawia, �e dobra i z�a strona musz� korzysta� z tych samych �rodk�w. Zacieraj� si� granice okrucie�stwa, a ca�e pa�stwo Panem przemienia si� w wielk� aren� Igrzysk �mierci.

Do walki staj� wszyscy, tak�e m�odzi bohaterowie, kt�rzy jeszcze nie osi�gn�li pe�noletnio�ci. Collins stawia przed nami Katniss, Peet�, Gale’a i wielu innych, kt�rzy maj�c po szesna�cie lat, s� z�amani psychicznie, pogr��eni w rozpaczy i niezdolni do normalnego funkcjonowania w spo�ecze�stwie. Oni widzieli ju� wszystko, musieli zabija�, patrze� na �mier� innych:

Z przyzwyczajenia trzymam si� drogi, ale to kiepski pomys�, bo roi si� na niej od zw�ok ludzi, kt�rzy usi�owali uciec. Cz�� trup�w sp�on�a doszcz�tnie, jednak wiele os�b uciek�o przed ogniem, ale zapewne udusi�o si� dymem. Le�� teraz w mniej lub bardziej zaawansowanym stanie rozk�adu i niezno�nym smrodem przywabiaj� padlino�erc�w i chmary much. To ja was zabi�am, my�l�, mijaj�c stert� trup�w. I was. Was te�.

Wojna i Igrzyska odebra�y im m�odo��, poczucie sensu �ycia, a da�y w zamian zgorzknienie i koszmary. Trudno oprze� si� tutaj por�wnaniu do pokolenia Kolumb�w , bo cho� �rodki wyrazu s� zupe�nie inne, to jednak wniosek jest ten sam – wojna to si�a destrukcyjna, kt�ra odbiera zwyci�zcom i przegranym dos�ownie wszystko.

Katniss, podobnie jak Peeta, to wrak cz�owieka . Nie ma w niej ju� dawnej witalno�ci, jest tylko l�k, gniew i cierpienie. Strach wype�nia jej czas, a przecie� musi zaciska� z�by i stawa� si� Kosog�osem – symbolem rebelii , kt�ry daje innym si�� do walki, motywacj� do przetrwania. Na barkach m�odej dziewczyny spoczywa nienawi�� w�adzy i wielkie oczekiwanie obywateli. To ci�ki krzy�, kt�ry musi nie�� a� do samego ko�ca. Przetrwanie niewiele zmienia, bo nic ju� nie b�dzie takie samo, przesz�o�ci nie da si� wymaza� z pami�ci, a szczeg�lnie twarzy poleg�ych przyjaci�. Katniss b�dzie musia�a po�wi�ci� wi�cej ni� mog�a sobie kiedykolwiek wyobrazi�.

Collins po raz kolejny zaskakuje. Tworzy doskona��, precyzyjnie skonstruowan� fabu��, kt�ra porywa czytelnika i zatraca go w morzu wydarze�. Obraz wojny jest koszmarnie znajomy , przeszywa nas dreszcz kiedy widzimy, �e cz�owiek – zar�wno na kartach powie�ci, jak i w rzeczywisto�ci – nie cofnie si� przed niczym. Nie istniej� granice, liczy si� jedynie przej�cie kontroli.

Kosog�os to wspania�e, monumentalne zwie�czenie trylogii Igrzysk �mierci . Otrzymujemy odpowiedzi na wiele pyta�, a los bohater�w przejmuje nas, nie pozwala my�le� o niczym innym. Padaj� te� znamienne s�owa, kt�re ju� sk�d� znamy… S�owa o bakcylu d�umy, kt�ry nie umiera nigdy:

�- Szykujesz si� do kolejnej wojny, Plutarchu? – pytam.

�- Och, nie teraz. Teraz jeste�my jeszcze w tym s�odkim okresie, w kt�rym ka�dy zgadza si�, �e ostatnio prze�yty horror nie powinien si� ju� nigdy powt�rzy� – m�wi. – Ale �wiadomo�� zbiorowa zazwyczaj �yje kr�tko. Jeste�my niesta�ymi, g�upimi istotami ze s�ab� pami�ci� i ogromnym darem samozniszczenia.

Echo tych s��w rozchodzi si� po zm�czonych umys�ach bohater�w i przeszywa ich wyn�dznia�e cia�a dreszczem.�

Stary Dokt�r: pami�tamy - Korczak niepokorny

avo_lusion@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 8 May 2012 00:03:37 +0200

Korczak niepokorny. Korczak oporny. Zawsze pod pr�d, niepogodzony z brutaln� rzeczywisto�ci�, ryzykuj�cy �ycie. Wyznawane warto�ci nie zmienia�y si� pomimo bolesnych zmian w Europie. A on zawsze ten sam – z dobrymi, ufnymi oczami, ale hardym, bezkompromisowym charakterem. I tak a� do samego ko�ca.

By�a ju� mowa o tym, �e Stary Doktor nie by� cz�owiekiem �atwym, a cz�sto nawet nieprzyjemnym. Ten gruby pancerz zosta� stworzony w jednym celu: dla dobra dzieci . Niez�omny i twardy Korczak m�g� si� dzi�ki temu po�wi�ci� dla nich w ca�o�ci. Zdobywa� �ywno��, prosi� o pomoc, ��da� jej. Stary Doktor mia� jednak swoje metody buntu , kt�rych nie ba� si� stosowa�, cho� nara�a� �ycie niemal ka�dego dnia. Dlaczego to robi�? Przecie� w jednej chwili mog�o go zabrakn��, a podopieczni bardzo go potrzebowali. Pos�uchajmy opowie�ci Mieczys�awa Kowalskiego[1], kt�ry tak pisze na temat Korczaka:

Jego stosunek do Niemc�w by� stosunkiem ducha do materii. Niemc�w nie chcia� widzie�, ich brutalno��, chamstwo i zbrodnie nie dociera�y do niego osobi�cie. Nie chcia� nie tylko wykonywa� – ale nawet zna� ich zarz�dze�. (…)

Od pierwszej chwili po znalezieniu si� w getcie Korczak nie chcia� nosi� opaski z niebiesk� gwiazd� Dawida. By�o to niebezpieczne, gdy� Niemcy z pomoc� �ydowskiej policjo wy�apywa�y takich „niepos�usznych”, wysy�ali na Pawiak, z kt�rego praktycznie nie by�o powrotu. Korczak wiedzia� o tym, ale uparcie odmawia� podporz�dkowania si� temu niemieckiemu zarz�dzeniu, a swoim przyjacio�om odpowiada�: „Jak�e to mo�liwe, �eby�cie tego nie rozumieli. Ja nie mam nic przeciwko temu pi�knemu god�u, ale przecie� intencj� tych, kt�rzy ka�� ydom nosi� opask� na r�kawie, jest poni�enie, poha�bienie, zar�wno tego znaku, jak i tych, kt�rzy go nosz�. W tej sytuacji, w jakiej si� znalaz�em, jedyn� w�a�ciw� drog�, kt�r� mog� podj�� i musz� p�j�� – to zachowanie w�asnej godno�ci. Opaski nie b�d� nosi�!” W po�owie 1942 roku Korczaka przy�apali bez opaski, aresztowali i osadzili na razie w wi�zieniu w getcie, sk�d mia� by� przewieziony na Pawiak. Trzeba go by�o ratowa�.

Realn� pomoc� w tej sytuacji by�o uzyskanie �wiadectwa lekarskiego, wystawionego przez niemieckiego Amtsarzta miasta Warszawy, pu�kownika dra Hagena. Tak si� z�o�y�o, �e ten dr Hagen by� wyj�tkowo przyzwoitym cz�owiekiem i zar�wno ja, jak i moi dwaj zast�pcy (…) byli�my z nim w dobrych stosunkach.

(…) Przyrzek�, �e wystawi [Korczakowi] odpowiednie �wiadectwo i polecenie zwolnienia z aresztu, ale musi delikwenta zbada� albo przynajmniej zobaczy�. (…)

Dr Hagen przyjecha� punktualnie, jeszcze raz przedstawi�em mu ca�� spraw� i pow�d, kt�ry zaprowadzi� doktora Korczaka do wi�zienia. Powiedzia�em, kim jest Korczak, i zaznaczy�em przy tym, �e to troch� uparty dziwak, jak si� to zdarza w�r�d nieprzeci�tnych ludzi. Korczak by� ubrany w zniszczony mundur wojskowy �ci�gni�ty �o�nierskim pasem. Du�o trudu nas kosztowa�o, zanim uda�o nam si� go rozebra�. Je�li jeszcze w tym mundurze, mimo wymizerowanej twarzy, jako tako wygl�da�, to obna�one jego cia�o, wychudzone, zabiedzone, z du��, nie operowan� przepuklin� pachwiny – w ka�dym z obecnych budzi�o tylko lito��. Pobie�ne badanie – w obecno�ci, ale bez czynnego udzia�u dr. Hagena – wykaza�o wi�cej chor�b, ni� to by�o potrzebne, aby formalno�ci sta�o si� zado��. Dr Hagen wystawi� na miejscu �wiadectwo wystarczaj�ce do zwolnienia z wi�zienia, po czym �egna� si� z nami, a do Korczaka zwr�ci� si� do�� powa�nie, m�wi�c: „No, ale mam nadziej�, �e teraz ju� b�dzie pan opask� nosi�, bo drugi raz mo�e nam si� to nie uda�”. Na to Korczak odpowiedzia� natychmiast i r�wnie� powa�nie, nawet po niemiecku: „Opaski nigdy nie b�d� nosi�!”

W�a�ciwie ju� nie musia�. Par� tygodni po tym wydarzeniu rozpocz�a si� zag�ada getta...

[1] Tekst za: Kowalski M., Niepokorny , [w:] Janusz Korczak. �r�d�a i studia: Wspomnienia o Januszu Korczaku, red. Lewin A., Warszawa 1981.

[2] �r�d�a zdj��: Muzeum Historii Polski, Przystanek Korczak, Korczak2012.